Trong những năm gần đây, trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI) đã trở thành một trong những công nghệ có ảnh hưởng sâu rộng nhất đối với sự phát triển của kinh tế số và xã hội số. Các hệ thống AI hiện đại không chỉ dừng lại ở khả năng phân tích dữ liệu hay hỗ trợ ra quyết định, mà ngày càng có khả năng tương tác, suy luận và thực hiện các nhiệm vụ phức tạp vốn trước đây chỉ con người mới có thể đảm nhiệm. Sự phát triển của các mô hình nền tảng, đặc biệt là các mô hình ngôn ngữ lớn (large language models - LLMs), đã mở ra một giai đoạn mới trong tiến trình tiến hóa của trí tuệ nhân tạo. Trong bối cảnh đó, một xu hướng công nghệ nổi bật đang thu hút sự quan tâm ngày càng lớn từ cộng đồng công nghệ và doanh nghiệp toàn cầu là trí tuệ nhân tạo tác tử (Agentic AI).

Agentic AI được xem là một trong những xu hướng công nghệ mới nổi có tiềm năng tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với cách thức tổ chức vận hành, quản trị và tự động hóa trong doanh nghiệp. Khác với các hệ thống AI truyền thống vốn chủ yếu đóng vai trò như một công cụ hỗ trợ, Agentic AI hướng tới việc xây dựng các “đồng nghiệp số” có khả năng tự chủ trong việc lập kế hoạch và thực hiện các chuỗi nhiệm vụ phức tạp trong môi trường số.

Sự xuất hiện của Agentic AI phản ánh một bước tiến quan trọng trong tiến trình phát triển của trí tuệ nhân tạo, khi các hệ thống AI không chỉ phân tích và dự đoán mà còn có khả năng tự hành động, phối hợp với các hệ thống khác và tham gia trực tiếp vào quy trình làm việc của con người. Trong bối cảnh các tổ chức đang tìm kiếm những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả vận hành và tận dụng tối đa giá trị của dữ liệu, Agentic AI được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy làn sóng tự động hóa thông minh trong giai đoạn tới.

Khái niệm và đặc điểm của trí tuệ nhân tạo tác tử

Agentic AI là khái niệm dùng để chỉ các hệ thống trí tuệ nhân tạo có khả năng tự động lập kế hoạch và thực hiện các nhiệm vụ nhiều bước một cách tương đối độc lập. Các hệ thống này kết hợp khả năng suy luận của các mô hình AI hiện đại với năng lực tương tác với các công cụ và hệ thống số trong môi trường thực tế. Theo báo cáo của McKinsey, Agentic AI “kết hợp tính linh hoạt và khả năng tổng quát của các mô hình AI nền tảng với khả năng hành động trong thế giới thực bằng cách tạo ra các đồng nghiệp số có thể tự động lập kế hoạch và thực hiện các quy trình công việc nhiều bước”.

Điểm khác biệt cốt lõi giữa Agentic AI và các hệ thống AI trước đây nằm ở mức độ tự chủ và khả năng hành động. Nếu như các hệ thống AI truyền thống thường hoạt động theo các quy tắc được lập trình sẵn hoặc các mô hình dự đoán, thì Agentic AI có thể chủ động phân tích mục tiêu, chia nhỏ nhiệm vụ và triển khai các bước thực hiện để đạt được mục tiêu đó. Các tác tử AI (AI agents) có thể tương tác với môi trường số, truy cập các nguồn dữ liệu, sử dụng các công cụ trực tuyến và phối hợp với các tác tử khác để hoàn thành nhiệm vụ.

Một trong những yếu tố quan trọng giúp Agentic AI phát triển nhanh chóng là khả năng xử lý ngôn ngữ tự nhiên của các mô hình AI hiện đại. Nhờ đó, người dùng có thể giao nhiệm vụ cho các hệ thống AI bằng ngôn ngữ tự nhiên, tương tự như cách con người giao việc cho nhau trong môi trường làm việc. Theo McKinsey, các tác tử AI có thể được “quản lý như những đồng nghiệp ảo, bao gồm việc giao nhiệm vụ và hướng dẫn cách thực hiện công việc thông qua ngôn ngữ tự nhiên”. Ngoài ra, Agentic AI còn có khả năng xây dựng các kế hoạch công việc mà con người có thể hiểu và điều chỉnh. Điều này giúp tăng cường tính minh bạch trong quá trình hoạt động của AI và cho phép con người giám sát, đánh giá hoặc điều chỉnh các quyết định của hệ thống khi cần thiết.

Sự phát triển của các hệ thống AI tác tử

Sự phát triển của Agentic AI gắn liền với những tiến bộ trong các lĩnh vực như học máy, xử lý ngôn ngữ tự nhiên và các kiến trúc mô hình nền tảng. Trong những năm gần đây, các nhà phát triển đã bắt đầu xây dựng các nền tảng AI có khả năng tạo ra các tác tử thông minh có thể tự động thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau. Một số nền tảng tập trung vào việc xây dựng các tác tử đa năng, trong khi những nền tảng khác hướng tới các ứng dụng chuyên biệt phục vụ cho các lĩnh vực cụ thể.

Một xu hướng đáng chú ý trong sự phát triển của Agentic AI là việc sử dụng hệ thống đa tác tử. Trong mô hình này, một tác tử đóng vai trò như “người quản lý”, có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch tổng thể và phân công nhiệm vụ cho các tác tử chuyên biệt. Các tác tử này sau đó sẽ thực hiện các bước cụ thể như phân tích dữ liệu, kiểm tra thông tin hoặc tạo ra các đầu ra cần thiết.

Các nghiên cứu và thử nghiệm ban đầu cho thấy mô hình đa tác tử có thể mang lại hiệu quả đáng kể trong việc tự động hóa các quy trình phức tạp. Ví dụ, McKinsey đã triển khai một hệ thống Agentic AI để tự động hóa việc soạn thảo các bản ghi nhớ tín dụng trong lĩnh vực ngân hàng. Trong hệ thống này, một mô hình AI đóng vai trò quản lý các tác tử khác và phân công nhiệm vụ phân tích dữ liệu, xác minh thông tin và tổng hợp kết quả. Kết quả ban đầu cho thấy năng suất của các chuyên viên phân tích tín dụng có thể tăng tới 60%.

Ngoài lĩnh vực tài chính, Agentic AI cũng đang được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác như an ninh mạng, phát triển phần mềm và quản trị doanh nghiệp. Các hệ thống AI tác tử có thể theo dõi các mạng máy tính để phát hiện các mối đe dọa an ninh trong thời gian thực và tự động triển khai các biện pháp phản ứng nhằm giảm thiểu rủi ro. Trong lĩnh vực dịch vụ khách hàng, các tác tử AI có thể tự động xử lý các yêu cầu hỗ trợ, sắp xếp lịch họp hoặc thực hiện các hoạt động chăm sóc khách hàng.

Vai trò của Agentic AI trong tự động hóa thông minh

động kinh doanh và quản lý. Trong khi các công nghệ tự động hóa truyền thống thường chỉ thay thế các tác vụ lặp lại theo quy trình cố định, Agentic AI có khả năng xử lý những nhiệm vụ phức tạp và ít cấu trúc hơn. Theo McKinsey, các tác tử AI có thể giải quyết “một chuỗi dài các nhiệm vụ không thể dự đoán trước”, điều mà các hệ thống dựa trên quy tắc truyền thống khó có thể thực hiện hiệu quả.

Một trong những lợi thế lớn của Agentic AI là khả năng sử dụng các công cụ kỹ thuật số giống như con người. Thay vì cần những kết nối phần mềm được lập trình riêng cho từng hệ thống, các tác tử AI có thể sử dụng trình duyệt web, biểu mẫu trực tuyến và các công cụ số khác để thu thập hoặc xử lý thông tin. Điều này giúp mở rộng phạm vi ứng dụng của AI trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

Bên cạnh đó, Agentic AI cũng mở ra những mô hình hợp tác mới giữa con người và máy móc. Thay vì thay thế hoàn toàn con người, các hệ thống AI tác tử có thể đóng vai trò như những cộng sự hỗ trợ, giúp con người xử lý các nhiệm vụ tốn thời gian hoặc yêu cầu phân tích dữ liệu phức tạp. Theo nhận định của các chuyên gia McKinsey, các tổ chức biết cách kết hợp hiệu quả giữa lao động con người và các tác tử AI có thể đạt được những bước tiến lớn về tốc độ, quy mô và năng lực đổi mới.

Tác động của Agentic AI đối với thị trường lao động

Sự phát triển của Agentic AI không chỉ tác động đến công nghệ mà còn ảnh hưởng đáng kể đến cấu trúc của thị trường lao động. Theo báo cáo của McKinsey, số lượng các vị trí việc làm liên quan đến Agentic AI tuy vẫn còn tương đối nhỏ nhưng đã tăng đáng kể trong những năm gần đây, đặc biệt trong các lĩnh vực như kỹ sư phần mềm, khoa học dữ liệu và kỹ sư dữ liệu.

Việc phát triển các hệ thống AI tác tử đòi hỏi sự kết hợp của nhiều kỹ năng kỹ thuật khác nhau, bao gồm lập trình, học máy, xử lý ngôn ngữ tự nhiên và kỹ thuật phần mềm. Ngoài ra, các lĩnh vực mới như kỹ thuật thiết kế lời nhắc (prompt engineering) cũng ngày càng trở nên quan trọng trong việc xây dựng và điều khiển các hệ thống AI. Đồng thời, Agentic AI cũng đang làm thay đổi bản chất của nhiều công việc trong lĩnh vực công nghệ. Khi các tác tử AI có thể tự động thực hiện các nhiệm vụ lập trình hoặc phân tích dữ liệu cơ bản, vai trò của con người sẽ chuyển dần sang các hoạt động mang tính chiến lược hơn như thiết kế hệ thống, điều phối các công cụ và ra quyết định dựa trên bối cảnh.

Những thách thức và rủi ro trong việc triển khai Agentic AI

Mặc dù Agentic AI mang lại nhiều cơ hội phát triển, việc triển khai công nghệ này cũng đặt ra không ít thách thức. Một trong những vấn đề quan trọng là độ tin cậy và tính an toàn của các hệ thống AI tự chủ. Các tác tử AI có thể đưa ra những quyết định sai hoặc thực hiện những hành động không mong muốn nếu dữ liệu huấn luyện không đầy đủ hoặc mô hình bị sai lệch.

Ngoài ra, các hệ thống Agentic AI cũng có thể trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mạng hoặc bị khai thác thông qua các kỹ thuật tấn công đối kháng. Điều này đòi hỏi các tổ chức phải xây dựng các cơ chế giám sát và quản trị chặt chẽ nhằm đảm bảo các hệ thống AI hoạt động đúng mục tiêu và không gây ra những hậu quả ngoài ý muốn.

Một thách thức khác liên quan đến mức độ tự chủ của các hệ thống AI. Các nhà nghiên cứu vẫn đang tranh luận về việc nên cho phép các tác tử AI hoạt động độc lập ở mức độ nào và làm thế nào để cân bằng giữa tự động hóa và sự giám sát của con người. Việc thiết kế các cơ chế quản trị, minh bạch và trách nhiệm giải trình cho các hệ thống AI ngày càng trở nên cần thiết khi các hệ thống này tham gia sâu hơn vào các hoạt động kinh tế và xã hội.

Triển vọng phát triển của Agentic AI

Mặc dù còn đang trong giai đoạn đầu phát triển, Agentic AI được đánh giá là một trong những xu hướng công nghệ có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất hiện nay. Theo báo cáo của McKinsey, mức đầu tư vốn vào lĩnh vực Agentic AI đã đạt khoảng 1,1 tỷ USD vào năm 2024, trong khi nhu cầu tuyển dụng nhân lực liên quan đến công nghệ này cũng tăng mạnh trong những năm gần đây.

Trong tương lai, Agentic AI có thể trở thành một thành phần quan trọng của các hệ sinh thái công nghệ trong doanh nghiệp. Các tổ chức có thể triển khai các tác tử AI để hỗ trợ các hoạt động từ phân tích dữ liệu, quản lý dự án đến vận hành chuỗi cung ứng và chăm sóc khách hàng. Đồng thời, sự phát triển của các nền tảng AI mới và các công cụ lập trình dành cho hệ thống đa tác tử sẽ tiếp tục mở rộng khả năng ứng dụng của công nghệ này. Một xu hướng đáng chú ý là việc phát triển các tác tử AI chuyên biệt cho từng lĩnh vực. Thay vì xây dựng các hệ thống AI đa năng, nhiều tổ chức đang tập trung vào việc phát triển các tác tử được tối ưu hóa cho các nhiệm vụ cụ thể như nghiên cứu dữ liệu, phát triển phần mềm hoặc quản trị khách hàng.

Trí tuệ nhân tạo tác tử (Agentic AI) đang mở ra một giai đoạn mới trong quá trình phát triển của trí tuệ nhân tạo và tự động hóa. Bằng cách kết hợp khả năng suy luận của các mô hình AI hiện đại với khả năng hành động trong môi trường số, Agentic AI cho phép xây dựng các hệ thống có thể tự động lập kế hoạch và thực hiện các chuỗi nhiệm vụ phức tạp. Mặc dù công nghệ này vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm và phát triển, những tiến bộ gần đây cho thấy Agentic AI có tiềm năng tạo ra những thay đổi sâu rộng trong cách thức tổ chức và vận hành của các doanh nghiệp. Từ việc nâng cao hiệu quả công việc đến việc hình thành các mô hình hợp tác mới giữa con người và máy móc, Agentic AI được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi số của các tổ chức trong kỷ nguyên tự động hóa thông minh.

Tuy nhiên, để tận dụng tối đa lợi ích của công nghệ này, các tổ chức cần chú trọng đến việc xây dựng các cơ chế quản trị, đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quá trình triển khai các hệ thống AI tự chủ. Sự phát triển bền vững của Agentic AI sẽ phụ thuộc không chỉ vào tiến bộ công nghệ mà còn vào khả năng xây dựng các khung quản lý phù hợp nhằm đảm bảo công nghệ phục vụ lợi ích chung của xã hội.

Nguyễn Huy Kháng