Trong ba ngày từ 14–16/10, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tổ chức Hội nghị tập huấn quản lý nhà nước về KH&CN, ĐMST và CĐS dành cho lãnh đạo Sở KH&CN các tỉnh, thành phố. Hội nghị được tổ chức trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp và tiến trình phân cấp, phân quyền đang được đẩy mạnh, đòi hỏi hệ thống quản lý phải vận hành thông suốt, hiệu quả, đồng bộ.

Mục tiêu của hội nghị là tăng cường năng lực quản lý nhà nước, bảo đảm các hoạt động KH&CN, ĐMST và CĐS được triển khai thực chất, gắn với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội tại từng địa phương. Tại đây, các Thứ trưởng, lãnh đạo các vụ, cục, đơn vị thuộc Bộ đã trao đổi nhiều nội dung chuyên sâu, từ hoàn thiện thể chế, huy động nguồn lực đến định hướng chiến lược cho từng lĩnh vực của ngành trong giai đoạn mới.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Thường trực Bộ KH&CN Vũ Hải Quân nhấn mạnh đây là giai đoạn bản lề, khi KH&CN, ĐMST và CĐS được coi là con đường duy nhất để đưa đất nước phát triển, hướng tới mục tiêu xây dựng Việt Nam hùng cường trong kỷ nguyên số. Theo Thứ trưởng, để tận dụng cơ hội này, ngành KH&CN phải tiên phong tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, đồng thời kiến tạo hạ tầng pháp lý và hạ tầng số đồng bộ. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây là những trụ cột quan trọng tạo sức bật cho tăng trưởng quốc gia.

Thứ trưởng đề nghị lãnh đạo các Sở KH&CN chủ động, dấn thân và đồng hành cùng Bộ trong việc tháo gỡ khó khăn, tăng cường kết nối để hệ thống KH&CN, ĐMST và CĐS cả nước vận hành hiệu quả, tạo chuyển động mạnh mẽ trong toàn ngành.

Ở góc độ xây dựng thể chế, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cho biết sau khi hai Bộ hợp nhất, Bộ KH&CN đã trình Quốc hội 5 dự án luật lớn và sẽ tiếp tục trình thêm 5 dự án luật mới trong thời gian tới. Khối lượng công việc mang tính lịch sử này thể hiện quyết tâm hoàn thiện hành lang pháp lý cho phát triển KH&CN, ĐMST và CĐS. Đặc biệt, Luật Trí tuệ nhân tạo – một trong những đạo luật tiên phong mà mới chỉ một số quốc gia ban hành – sẽ sớm được trình Quốc hội. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để ngành KH&CN khẳng định vai trò dẫn dắt trong bối cảnh hội nhập số toàn cầu.

Theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, các Sở KH&CN cần tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất là nâng cao hiệu quả đầu tư và quản lý vốn cho KH&CN, ĐMST và CĐS, bảo đảm nguồn lực được sử dụng đúng mục tiêu, đúng trọng tâm. Thứ hai là phát triển các khu công nghệ số tập trung gắn với nhu cầu thực tiễn của địa phương. Dù số lượng địa phương đăng ký khu công nghệ số tăng mạnh, song hiện mới có Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đáp ứng đầy đủ yêu cầu theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Các địa phương cần xây dựng nền tảng số triển khai nhanh, hiệu quả, phục vụ thiết thực cho doanh nghiệp và người dân. Thứ ba là đẩy mạnh triển khai hệ thống dữ liệu và báo cáo trực tuyến dùng chung, hướng tới quản trị số thống nhất toàn ngành. Bộ KH&CN đang xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung, cấp tài khoản cho các Sở để kết nối, chia sẻ thông tin và thống nhất quy trình hành chính, báo cáo trên phạm vi toàn quốc.

Ở một góc nhìn khác, Thứ trưởng Lê Xuân Định đã chia sẻ về ba lĩnh vực trọng yếu của ngành gồm tiêu chuẩn đo lường chất lượng, an toàn bức xạ và hạt nhân, cùng thông tin – thống kê và đánh giá KH&CN. Theo Thứ trưởng, các lĩnh vực này đang được củng cố mạnh mẽ cả về thể chế và phương thức quản lý. Việc Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, cùng Luật sửa đổi, bổ sung Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, đã tạo nền tảng pháp lý mới cho lĩnh vực có sự tương tác sâu rộng với người dân và doanh nghiệp.

Đối với lĩnh vực an toàn bức xạ và hạt nhân, Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) được thông qua là dấu mốc quan trọng, củng cố hành lang pháp lý cho giám sát an toàn và ứng dụng năng lượng nguyên tử. Trong lĩnh vực thông tin – thống kê và đánh giá KH&CN, Bộ sẽ chuyển từ quản lý theo đầu vào sang quản lý theo đầu ra, lấy kết quả và hiệu quả thực chất làm thước đo. Các địa phương cần coi đánh giá là công cụ then chốt trong phân bổ nguồn lực và xác định hiệu quả hoạt động KH&CN, ĐMST và CĐS.

Hội nghị tập huấn lần này không chỉ là hoạt động chuyên môn mà còn là diễn đàn kết nối giữa Trung ương và địa phương, góp phần nâng cao năng lực điều hành, tạo sự đồng bộ trong triển khai chính sách. Thông qua chương trình, Bộ KH&CN kỳ vọng xây dựng được cơ chế vận hành thông suốt, hiệu quả từ Trung ương đến cơ sở, tạo nền tảng vững chắc để KH&CN, ĐMST và CĐS thực sự trở thành động lực trung tâm cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Nguyễn Thanh Thủy