Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long khẳng định Internet đã trở thành một phần không thể tách rời của đời sống kinh tế – xã hội Việt Nam. Hạ tầng ngày càng hiện đại, mức độ tham gia của người dân và doanh nghiệp vào môi trường số ngày càng sâu rộng. Tuy nhiên, khi Internet đạt đến một trình độ phát triển nhất định, thách thức không còn đơn thuần là mở rộng quy mô hay tăng tốc độ truy cập. Vấn đề đặt ra là chủ động định hướng Internet Việt Nam phát triển theo con đường nào, với hệ giá trị và mục tiêu cụ thể ra sao.

Một trong những chuyển dịch quan trọng là thay đổi cách tiếp cận quản trị Internet. Trước đây, sự phát triển của Internet chủ yếu dựa trên tính tự điều chỉnh của các chủ thể trong hệ sinh thái. Nay, xu hướng quản trị bằng thể chế, pháp luật và các chuẩn mực rõ ràng được nhấn mạnh hơn. Cách tiếp cận này đã được thể chế hóa trong Luật Chuyển đổi số, thể hiện quyết tâm xây dựng một môi trường số có trật tự, minh bạch và định hướng phát triển bền vững.

Cùng với đó, Internet không còn chỉ là không gian truyền tải thông tin, mà ngày càng trở thành không gian định hình hành vi và các quyết định xã hội. Thuật toán, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo tác động sâu sắc đến lựa chọn của con người. Việc ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo cho thấy Việt Nam lựa chọn hướng tiếp cận cân bằng: thúc đẩy đổi mới sáng tạo nhưng đồng thời kiểm soát rủi ro, phát triển AI theo nguyên tắc có đạo đức, minh bạch và lấy con người làm trung tâm.

Một chuyển dịch khác là thay đổi cách nhìn về dữ liệu. Thay vì khai thác dữ liệu phân tán, Internet Việt Nam hướng tới coi dữ liệu là nguồn lực phát triển quan trọng, cần được quản trị chặt chẽ và sử dụng có trách nhiệm. Các nền tảng và dịch vụ số phải được phát triển hài hòa giữa mục tiêu khai thác dữ liệu và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân cũng như lợi ích quốc gia.

Internet đồng thời được tái định vị từ hạ tầng kết nối đơn thuần sang hạ tầng số phục vụ nền kinh tế số. Theo định hướng được nêu, Internet không chỉ là đường truyền mà là hạ tầng tích hợp bao gồm kết nối, năng lực tính toán, dữ liệu, nền tảng và an toàn. Vai trò của công nghệ vì thế gắn trực tiếp với việc nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và khả năng tự chủ của nền kinh tế.

Song hành với mục tiêu phát triển, Việt Nam cũng chuyển từ ưu tiên tăng trưởng nhanh sang phát triển bền vững và bao trùm hơn. Thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền, giữa các nhóm dân cư trở thành yêu cầu quan trọng. Cách tiếp cận quản trị Internet vì vậy cũng thay đổi: từ xử lý sự cố khi phát sinh sang quản lý theo quy mô và chủ động phòng ngừa rủi ro. Internet của giai đoạn mới không chỉ được đo bằng công nghệ, mà còn bằng niềm tin xã hội, giá trị kinh tế tạo ra và đóng góp cho sự phát triển đất nước.

Tại Internet Day 2025, “an toàn” và “niềm tin” là những từ khóa được nhắc đến nhiều nhất. Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam Vũ Hoàng Liên nhận định Internet đã trở thành “không gian sống thứ hai”, nơi người Việt dành trung bình 7 tiếng mỗi ngày cho học tập, làm việc và tương tác. Trong bối cảnh công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn, phát triển mạnh mẽ, ranh giới giữa thật và giả trở nên mong manh hơn. Những vụ lừa đảo trực tuyến cho thấy khi niềm tin bị tổn thương, người dùng trở nên dè dặt; doanh nghiệp cũng chùn bước trong chuyển đổi số vì lo ngại rủi ro dữ liệu. Do đó, xây dựng Internet an toàn hơn không phải trách nhiệm của riêng một chủ thể nào mà là nhiệm vụ chung của toàn hệ sinh thái.

Từ góc độ kỹ thuật, quyền Giám đốc Trung tâm Internet Việt Nam Nguyễn Trường Giang cho biết rủi ro tồn tại ở mọi lớp mạng. Ở hạ tầng vật lý là nguy cơ đứt cáp, mất điện, lỗi thiết bị; ở hạ tầng kết nối là các hình thức tấn công mạng như DDoS, phishing và sự phụ thuộc vào đường truyền quốc tế; còn ở hạ tầng lõi là vấn đề an toàn định tuyến. Việc triển khai sớm các biện pháp bảo mật định tuyến từ năm 2020 đã giúp tỷ lệ bảo vệ các vùng địa chỉ Internet của Việt Nam đạt 97%, cùng với 14.000 tên miền được bảo vệ nhằm đảm bảo an toàn danh tính số.

Ở tầm khu vực, đại diện Quỹ châu Á nhấn mạnh niềm tin số là nền tảng của kinh tế số. Tỷ lệ thâm nhập Internet gia tăng đã làm thay đổi hành vi tiêu dùng, đặc biệt tại các đô thị lớn, với tỷ lệ mua sắm trực tuyến và thanh toán số ngày càng cao. Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế số chỉ thực sự bền vững khi người dân và doanh nghiệp tin tưởng vào môi trường số.

Các chỉ số hạ tầng cho thấy nền tảng phát triển của Việt Nam ngày càng vững chắc: tốc độ Internet băng rộng cố định và di động thuộc nhóm cao trên thế giới; 7 tuyến cáp quang biển kết nối quốc tế; 45 trung tâm dữ liệu; 85% hộ gia đình có Internet cáp quang; mạng 5G phủ sóng 59% dân số; sóng di động phủ rộng với mức giá phổ biến, bình dân. Những con số này tạo điều kiện thuận lợi để thúc đẩy kinh tế số, chính phủ số và xã hội số.

Có thể thấy, Internet Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới – giai đoạn của định hướng chiến lược, của quản trị bằng thể chế, của dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, nhưng đồng thời cũng là giai đoạn đặt niềm tin và an toàn lên hàng đầu. Đây không chỉ là sự nâng cấp về công nghệ, mà là quá trình tái định hình Internet như một nền tảng phát triển bền vững, bao trùm và có trách nhiệm đối với tương lai đất nước.

Lê Hà Trang