Phát biểu tại phiên thảo luận ngày 8/5, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh định hướng đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, với mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Một trong những nội dung then chốt là phát triển hạ tầng số làm nền tảng cho chuyển đổi số, trong đó hạ tầng Internet và đặc biệt là hệ thống DNS giữ vai trò thiết yếu.

Theo Thứ trưởng, trong tương lai, Internet sẽ bước sang giai đoạn mới với Internet vạn vật (IoT), Internet lượng tử (Quantum Internet) cùng các công nghệ như 5G/6G, IPv6, Big Data, điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo, blockchain, điện toán lượng tử… Số lượng kết nối sẽ gia tăng ở mức rất lớn, kéo theo nhiều hình thức và dịch vụ số mới. Tuy nhiên, tài nguyên Internet, tên miền và hệ thống DNS vẫn là lớp nền định danh, nơi bắt đầu mọi kết nối số, có vai trò đảm bảo tính tin cậy, an toàn của không gian mạng. Vì vậy, việc quản lý, vận hành hệ thống DNS quốc gia an toàn, ổn định và phát triển phổ cập tên miền “.vn” là nhiệm vụ mang ý nghĩa chiến lược.

Chủ tịch, Tổng giám đốc ICANN Kurtis Lindqvist cũng đánh giá Internet là công cụ quyền năng thúc đẩy hòa bình, tăng trưởng và thịnh vượng, đồng thời tăng cường sự hiểu biết giữa các nền văn hóa, ngôn ngữ. Ông nhận định khu vực châu Á – Thái Bình Dương là trung tâm năng động của sự phát triển Internet toàn cầu. ICANN xác định sứ mệnh hỗ trợ các sáng kiến giúp nhiều người dân tiếp cận Internet hơn, vượt qua thách thức và nắm bắt cơ hội.

Đối với Việt Nam, phổ cập tên miền “.vn” không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn góp phần bảo vệ chủ quyền số quốc gia. Hiện nay, tỷ lệ doanh nghiệp đăng ký tên miền “.vn” mới đạt khoảng 25%, trong khi ở các nước phát triển con số này trên 70%. Nhận thức rõ khoảng cách đó, trước khi sáp nhập, Bộ Thông tin và Truyền thông đã triển khai Chương trình 826 nhằm thúc đẩy phổ cập tên miền quốc gia, tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp gia tăng hiện diện trực tuyến.

Theo ông Nguyễn Hồng Thắng, Giám đốc VNNIC, Chương trình 826 đặt mục tiêu tăng cường sự hiện diện trực tuyến của cá nhân, tổ chức, đặc biệt là thanh niên, sinh viên, hộ kinh doanh và doanh nghiệp mới thành lập. Định hướng là mỗi cá nhân, tổ chức có một website với tên miền “.vn” để xây dựng thương hiệu, nâng cao độ tin cậy và khẳng định định danh trên Internet. Điều này không chỉ đóng góp vào phát triển Internet trong nước mà còn mở rộng cơ hội việc làm, kinh doanh, thúc đẩy kinh tế số và xã hội số.

Sau một năm triển khai, chương trình đã đạt kết quả tích cực. Nhờ chính sách ưu đãi miễn phí, sự tham gia của các nhà đăng ký tên miền quốc gia cùng việc cung cấp nền tảng đăng ký trực tuyến thuận tiện, kèm website và email hosting miễn phí 2 năm, gần 100.000 tên miền “.vn” đã được đăng ký và đưa vào sử dụng. Đây được xem là nền tảng quan trọng giúp người dùng nâng cao nhận thức, kỹ năng hiện diện trực tuyến và phát triển bền vững trong môi trường số.

Gắn với định hướng của Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, VNNIC xác định hai định hướng chính. Thứ nhất là làm chủ công nghệ, đảm bảo hạ tầng Internet Việt Nam, tài nguyên Internet, hệ thống DNS quốc gia và trạm trung chuyển Internet quốc gia (VNIX) được vận hành an toàn, bền vững và do Việt Nam làm chủ. Thứ hai là tăng cường hiện diện trực tuyến. Các nghiên cứu quốc tế chỉ ra rằng những nơi có tỷ lệ truy cập Internet băng rộng cao và nhiều website của doanh nghiệp, người dân thường có thu nhập bình quân đầu người cao hơn, với mức tăng có thể đạt khoảng 7%.

Mục tiêu đặt ra là đạt 1 triệu tên miền “.vn” vào năm 2025. Khi xác định mục tiêu này, Việt Nam mới có hơn 500.000 tên miền. Hiện con số đã đạt khoảng 660.000, đồng nghĩa với việc cần bổ sung thêm khoảng 340.000 tên miền trong thời gian còn lại. Đây là thách thức không nhỏ, đặc biệt khi phổ cập sâu rộng đến vùng sâu, vùng xa còn gặp rào cản về kỹ năng số của người dân.

Để khắc phục, VNNIC phối hợp với Ủy ban nhân dân các tỉnh, Sở Khoa học và Công nghệ triển khai phương pháp làm điểm rồi nhân rộng. Tại Đồng Tháp, việc phối hợp với tổ công nghệ số cộng đồng, đoàn thanh niên xuống tận phường, xã, hộ kinh doanh và trường đại học tổ chức hội thảo, hướng dẫn thực hành đã mang lại kết quả rõ nét với 8.000 hộ kinh doanh đăng ký website từ con số gần như bằng 0. Mô hình này cho thấy hiệu quả của cách tiếp cận trực tiếp, gắn với thực tiễn địa phương.

Trong tổng thể chiến lược phát triển hạ tầng số quốc gia, phổ cập tên miền “.vn” không chỉ là câu chuyện tăng số lượng đăng ký, mà còn là giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh, củng cố định danh quốc gia trên không gian mạng và bảo đảm chủ quyền số. Khi mỗi doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân có một địa chỉ số chính thức mang thương hiệu quốc gia, không gian mạng Việt Nam sẽ trở nên an toàn, tin cậy và bền vững hơn, góp phần thúc đẩy kinh tế số và xã hội số phát triển toàn diện.

Nguyễn Thanh Thủy