Theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, từ năm 2024, ngày 1/10 hằng năm được chọn là Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia. Với chủ đề năm 2025 là “Đổi mới sáng tạo toàn dân – Động lực phát triển quốc gia”, sự kiện khẳng định quyết tâm đưa đổi mới sáng tạo trở thành trung tâm chiến lược cho phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo đảm tăng trưởng bền vững. Đây không chỉ là dịp tôn vinh những ý tưởng đột phá mà còn là lời hiệu triệu khơi dậy trí tuệ, tiềm năng của dân tộc trong kỷ nguyên số.

Phát biểu định hướng, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, trong bối cảnh thế giới chuyển động mạnh mẽ với trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học, năng lượng sạch và vật liệu mới, quốc gia nào đi trước về khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ nắm lợi thế cạnh tranh chiến lược. Việt Nam không có lựa chọn nào khác ngoài việc coi khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để đổi mới mô hình phát triển và hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm đã đề ra.

Theo Tổng Bí thư, những kết quả đạt được thời gian qua cho thấy hướng đi là đúng đắn, song tốc độ thay đổi của thế giới đòi hỏi chúng ta phải chuyển đổi nhanh hơn, mạnh mẽ hơn. Từ quyết tâm chính trị đến hành động cụ thể, tinh thần chung là nói ít, làm nhiều; làm nhanh nhưng phải đúng và đến nơi đến chốn.

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư đề ra 6 nhóm nhiệm vụ then chốt.

Thứ nhất, thống nhất nhận thức và hành động theo quan điểm đổi mới sáng tạo là sự nghiệp của toàn dân. Đổi mới sáng tạo không chỉ là nhiệm vụ của ngành khoa học – công nghệ mà phải thấm sâu vào mọi lĩnh vực, từ quản lý nhà nước, sản xuất kinh doanh đến đời sống hằng ngày của người dân. Xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo toàn dân là nền tảng để khơi dậy khát vọng cống hiến.

Thứ hai, đổi mới sáng tạo phải gắn với phát triển vững chắc nền tảng khoa học – công nghệ, nâng cao tự chủ chiến lược, nhất là về công nghệ lõi và công nghệ nguồn. Tổng Bí thư yêu cầu khẩn trương triển khai Chương trình hành động phát triển 11 công nghệ chiến lược theo tinh thần Nghị quyết 57; xác định lộ trình làm chủ các công nghệ như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, an toàn an ninh mạng, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng mới, điện tử, cảm biến robot. Đồng thời phát triển hạ tầng số nền tảng như điện toán đám mây, điện toán hiệu năng cao, trung tâm dữ liệu, mạng 5G, 6G, bảo đảm hội nhập mà không phụ thuộc.

Thứ ba, hoàn thiện thể chế, chính sách vượt trội cho khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo. Các chủ trương của Đảng cần được thể chế hóa bằng các quy định rõ ràng, khả thi, tập trung vào ưu đãi thuế, tín dụng, đất đai cho hoạt động nghiên cứu – phát triển; mở rộng cơ chế đặt hàng công; phát triển thị trường vốn khởi nghiệp và quỹ đầu tư mạo hiểm; đồng thời tăng cường bảo hộ sở hữu trí tuệ, bảo vệ dữ liệu, kiểm soát rủi ro nhưng không làm hạn chế sáng tạo.

Thứ tư, triển khai Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo kết nối khu vực và toàn cầu. Mỗi bộ, ngành, địa phương cần hình thành ít nhất một trung tâm đổi mới sáng tạo; hoàn thiện các “mắt xích” từ nghiên cứu, ươm tạo, tăng tốc, sàn giao dịch công nghệ đến tư vấn pháp lý, tài chính, sở hữu trí tuệ và đầu tư. Đồng thời kết nối chuyên gia, kiều bào, tập đoàn công nghệ; thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và hướng tới hình thành doanh nghiệp công nghệ tăng trưởng nhanh mang thương hiệu Việt.

Thứ năm, vận hành hiệu quả ba trụ cột: Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp là trung tâm, viện – trường là nguồn tri thức. Nhà nước tạo lập thể chế, chuẩn hạ tầng và dữ liệu mở; viện – trường cung cấp tri thức, đào tạo gắn với nhu cầu thị trường; doanh nghiệp đặt R&D ở vị trí chiến lược. Khi ba trụ cột phối hợp nhịp nhàng, tri thức sẽ chuyển hóa thành giá trị và năng suất mới.

Thứ sáu, gắn đổi mới sáng tạo với phát triển bền vững và hội nhập quốc tế. Mọi sáng tạo phải giải quyết bài toán xã hội, nâng cao năng suất nhưng giảm phát thải, bảo đảm an toàn dữ liệu; cập nhật tiêu chuẩn theo thông lệ quốc tế; tận dụng các hiệp định thương mại tự do để nâng cao chất lượng quản trị và quảng bá hình ảnh “Vietnam Innovation”.

Khẳng định đổi mới sáng tạo là quá trình không có điểm dừng, Tổng Bí thư kêu gọi toàn xã hội nuôi dưỡng tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đột phá. Mỗi cá nhân, mỗi cơ quan, mỗi địa phương đều có thể bắt đầu từ những cải tiến cụ thể, góp phần hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo sống động trên phạm vi cả nước.

Phát biểu đáp từ, thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính trân trọng tiếp thu toàn bộ chỉ đạo của Tổng Bí thư và khẳng định sẽ tổ chức thực hiện hiệu quả 6 nhiệm vụ đã đề ra. Thủ tướng nhấn mạnh phương châm “3 không” trong phát triển đổi mới sáng tạo; đề nghị các đối tác quốc tế hỗ trợ về kỹ thuật, tài chính, chuyển giao công nghệ; đồng thời kêu gọi thế hệ trẻ tiên phong trong đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Có thể khẳng định, với định hướng rõ ràng và quyết tâm chính trị cao, 6 nhiệm vụ then chốt mà Tổng Bí thư Tô Lâm đề ra không chỉ là chương trình hành động trước mắt mà còn là nền tảng lâu dài để đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực trung tâm, đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.

Nguyễn Thanh Thủy