Mục tiêu xuyên suốt của Chương trình hành động là đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, ngăn chặn nguy cơ tụt hậu và tạo nền tảng cho đất nước bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Để đạt được mục tiêu đó, Chính phủ yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, bên cạnh các nhiệm vụ thường xuyên, cần tập trung triển khai bảy nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết là nâng cao nhận thức và đột phá đổi mới tư duy. Các cấp, các ngành phải thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ, hành động quyết liệt nhằm tạo xung lực và khí thế mới trong toàn xã hội. Chương trình đặt ra yêu cầu xây dựng và quảng bá thương hiệu quốc gia về đổi mới sáng tạo; phát triển nền tảng số, công cụ số để đo lường trực tuyến mức độ hoàn thành nhiệm vụ chuyển đổi số; xây dựng kế hoạch hành động với mục tiêu lượng hóa cụ thể; giao rõ trách nhiệm cho người đứng đầu. Đồng thời, phấn đấu bố trí đội ngũ lãnh đạo có chuyên môn, kinh nghiệm về khoa học kỹ thuật, hướng tới tối thiểu 25% trong mỗi cơ quan, đơn vị. Cùng với đó là rà soát, sửa đổi các quy định nhằm khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Thứ hai là khẩn trương hoàn thiện thể chế, xóa bỏ mọi rào cản cản trở phát triển và coi thể chế là lợi thế cạnh tranh. Chính phủ yêu cầu rà soát, tháo gỡ các điểm nghẽn về chính sách trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; sửa đổi các quy định theo hướng chấp nhận rủi ro, đầu tư mạo hiểm và độ trễ trong nghiên cứu khoa học. Dự án xây dựng Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo sẽ sửa đổi Luật Khoa học và Công nghệ (2013) và các luật liên quan nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và thu hút đầu tư ngoài ngân sách. Đồng thời, bổ sung chính sách hoàn thiện Luật Công nghiệp công nghệ số và rà soát tổ chức bộ máy để bảo đảm thống nhất, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

Thứ ba là tăng cường đầu tư, hoàn thiện hạ tầng cho khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Chương trình nhấn mạnh phát triển mạng lưới kết nối các trung tâm đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo; tập trung vào công nghệ chiến lược và chuyển đổi số. Phấn đấu đến năm 2030 triển khai ít nhất 5 dự án, chương trình trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, nhà máy thông minh, đô thị thông minh. Đồng thời xây dựng Chương trình phát triển kinh tế số, xã hội số; thí điểm bản sao số cho một số thành phố; phát triển ngành công nghiệp Internet vạn vật (IoT), chuyển đổi số khu công nghiệp theo hướng thông minh và ứng dụng IoT trong các lĩnh vực sản xuất, thương mại, năng lượng, nông nghiệp, giao thông, y tế.

Thứ tư là phát triển và trọng dụng nhân lực chất lượng cao. Chương trình yêu cầu tăng cường giáo dục STEM, thu hút học sinh giỏi theo học các ngành khoa học – kỹ thuật; phát hiện, bồi dưỡng tài năng từ sớm; đầu tư nâng cấp hệ thống trường chuyên, trường năng khiếu. Triển khai các chương trình đào tạo kỹ sư, thạc sĩ, tiến sĩ tài năng trong các ngành chiến lược; đào tạo lại đội ngũ kỹ thuật viên; xây dựng cơ sở giáo dục đại học và trung tâm đào tạo chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo và công nghệ chiến lược. Đồng thời, rà soát chính sách thu hút, đãi ngộ nhân lực chuyển đổi số và lực lượng chuyên trách bảo đảm an toàn, an ninh mạng.

Thứ năm là đẩy mạnh chuyển đổi số trong hệ thống chính trị, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia. Chính phủ yêu cầu xây dựng cơ sở khoa học hỗ trợ ra quyết định; phát triển mô hình Trung tâm giám sát, điều hành thông minh; nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến toàn trình; cung cấp dịch vụ số cá nhân hóa dựa trên dữ liệu; cắt giảm thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ; thực hiện thủ tục không phụ thuộc địa giới hành chính; tăng cường giám sát, đánh giá chất lượng phục vụ dựa trên dữ liệu và trách nhiệm giải trình. Đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, phát triển sản phẩm văn hóa số chất lượng cao.

Thứ sáu là thúc đẩy khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong doanh nghiệp. Chính phủ yêu cầu xây dựng chính sách ưu đãi để doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, hộ kinh doanh đầu tư cho chuyển đổi số và đổi mới công nghệ; thúc đẩy chuyển giao tri thức thông qua doanh nghiệp FDI; hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ trong nước đầu tư ra nước ngoài; xây dựng cơ chế lập các cơ sở nghiên cứu chính sách về công nghệ số tại doanh nghiệp; hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ số phát triển thị trường trong nước và vươn ra toàn cầu.

Thứ bảy là tăng cường hợp tác quốc tế. Chương trình nhấn mạnh đẩy mạnh hợp tác đa phương, song phương với các quốc gia, tập đoàn, tổ chức quốc tế có trình độ khoa học, công nghệ cao; phát triển ngoại giao công nghệ; tham gia định hình các khuôn khổ, quy tắc toàn cầu; xây dựng Đề án chủ động tham gia các tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế và hình thành đội ngũ chuyên gia tham gia các ban kỹ thuật tiêu chuẩn trong lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Việc cập nhật Chương trình hành động theo Nghị quyết 71/NQ-CP cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong tổ chức thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW một cách đồng bộ, bài bản và có trọng tâm. Nếu được triển khai nghiêm túc và hiệu quả, đây sẽ là nền tảng quan trọng để khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Lê Hà Trang