Chỉ thị được ban hành trong bối cảnh Bộ Chính trị đã xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là một đột phá chiến lược quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội và ngăn chặn nguy cơ tụt hậu. Để cụ thể hóa quan điểm chỉ đạo này, Thủ tướng yêu cầu các ngành, các cấp phải quyết tâm cao, nỗ lực lớn và hành động quyết liệt hơn trong triển khai Đề án 06, gắn với xây dựng và phát triển Trung tâm dữ liệu quốc gia, phát huy tối đa tiềm năng của dữ liệu phục vụ cuộc cách mạng chuyển đổi số.

Một yêu cầu xuyên suốt là không để xảy ra tình trạng người dân, doanh nghiệp phải xuất trình hoặc khai báo lại các thông tin đã được số hóa trong các hệ thống cơ sở dữ liệu. Đồng thời, ưu tiên nghiên cứu đưa vào tái sử dụng dữ liệu đất đai đã được số hóa nhằm cắt giảm thủ tục hành chính liên quan đến cư trú. Đây là định hướng quan trọng, bảo đảm dữ liệu được sử dụng hiệu quả, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Về phát triển dữ liệu, Thủ tướng yêu cầu tập trung hoàn thành việc rà soát, cập nhật Chiến lược dữ liệu quốc gia; đẩy nhanh xây dựng, đưa vào khai thác, sử dụng các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Trong đó, ưu tiên hoàn thiện cơ sở dữ liệu về đất đai, xây dựng, bảo hiểm, tài chính, doanh nghiệp, lao động – việc làm, y tế và giáo dục. Bộ Công an được giao phối hợp với các bộ, ngành hoàn thiện xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, phục vụ nâng cấp và cải thiện chất lượng dịch vụ công trực tuyến.

Chỉ thị cũng đề ra các nhiệm vụ cụ thể nhằm mở rộng phạm vi ứng dụng dữ liệu dân cư và định danh điện tử. Bộ Công an triển khai cấp căn cước và định danh điện tử cho người Việt Nam ở nước ngoài đối với những trường hợp đã được thu mẫu sinh trắc học; đồng thời phối hợp cấp khai sinh trực tuyến cho trẻ em Việt Nam tại nước ngoài. Đây là những bước đi nhằm mở rộng tiện ích số, bảo đảm quyền lợi cho công dân trong và ngoài nước.

Trong lĩnh vực y tế, 100% bệnh viện trên toàn quốc phải triển khai bệnh án điện tử; thực hiện liên thông dữ liệu giữa các bệnh viện tuyến huyện, tuyến tỉnh với các bệnh viện thuộc Bộ Y tế. Yêu cầu này nhằm nâng cao chất lượng quản lý, điều trị và tạo nền tảng cho chia sẻ dữ liệu y tế an toàn, hiệu quả.

Chỉ thị cũng nhấn mạnh yêu cầu bố trí ngân sách nhà nước cho sự nghiệp khoa học phục vụ các công nghệ chiến lược, đáp ứng Nghị quyết 57. Theo đó, bảo đảm bố trí ít nhất 3% ngân sách cho khoa học và công nghệ, tiếp tục nâng tỷ lệ lên 2% GDP trong 5 năm tiếp theo; có thể xem xét bố trí ngay mức 5% GDP nếu thấy cần thiết và có khả năng sử dụng hiệu quả. Mục tiêu là tạo niềm tin cho các nhà khoa học, doanh nghiệp và hoàn thành trong tháng 12 tới.

Về tổ chức và nhân lực, Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng phương án sắp xếp lại các tổ chức khoa học và công nghệ; tập trung đầu tư trọng điểm để phát triển các tổ chức nghiên cứu mạnh trong năm 2025. Đồng thời, xây dựng kế hoạch cụ thể phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là nhân tài trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.

Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao xây dựng Nghị định về chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược; đồng thời xây dựng dữ liệu học sinh từ lớp 1 đến lớp 12 nhằm phục vụ phân tích và hoạch định chiến lược phát triển nguồn lực lao động quốc gia.

Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương hoàn thành việc xây dựng, trình Chính phủ, Thủ tướng các văn bản quy định chi tiết Luật Giao dịch điện tử; xây dựng và trình ban hành Chương trình phát triển Chính phủ số và Chương trình phát triển kinh tế số, xã hội số giai đoạn 2026–2030 theo Nghị quyết 57. Cùng với đó, triển khai các giải pháp bảo đảm tỷ lệ phủ sóng mạng 5G đạt mục tiêu 50% số lượng trạm phát sóng 4G hiện nay.

Đối với địa phương, Chỉ thị yêu cầu nghiên cứu, báo cáo HĐND cấp tỉnh đẩy mạnh chính sách thu phí “0 đồng” đối với thủ tục hành chính trực tuyến thuộc phạm vi giải quyết; đồng thời nghiên cứu giải pháp phân cấp, ủy quyền và cắt giảm thủ tục hành chính, nhất là tại các địa phương có người dân sinh sống ở đảo.

Có thể thấy, Chỉ thị số 07 đặt ra những nhiệm vụ cụ thể, đồng bộ từ thể chế, hạ tầng dữ liệu, tài chính, tổ chức bộ máy đến nguồn nhân lực. Việc không yêu cầu xuất trình giấy tờ đã số hóa không chỉ là một quy định hành chính, mà còn là bước tiến trong tư duy quản trị dựa trên dữ liệu. Nếu được triển khai nghiêm túc và hiệu quả, đây sẽ là nền tảng quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, nâng cao chất lượng phục vụ và tạo thuận lợi thiết thực cho người dân, doanh nghiệp trong giai đoạn tới.

Nguyễn Thanh Thủy