Chuyển đổi số báo chí được xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm xây dựng các cơ quan báo chí theo hướng chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại; thực hiện tốt sứ mệnh thông tin, tuyên truyền phục vụ sự nghiệp cách mạng của Đảng và công cuộc đổi mới đất nước. Trong bối cảnh cạnh tranh thông tin ngày càng gay gắt trên không gian mạng, chuyển đổi số giúp các cơ quan báo chí giữ vững vai trò dẫn dắt, định hướng dư luận xã hội, bảo đảm chủ quyền thông tin quốc gia; đồng thời đổi mới trải nghiệm của độc giả, khán thính giả, mở ra nguồn thu mới và góp phần thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp nội dung số.

Thực hiện chuyển đổi số báo chí cũng đồng nghĩa với việc sẵn sàng chấp nhận thử thách, thử nghiệm cái mới và vượt qua những khó khăn tất yếu trong quá trình tham gia “cuộc chiến” trên không gian mạng. Chuyển đổi số có thể bắt đầu từ những bước đi nhỏ, nhưng tư duy phải là đổi mới tổng thể và toàn diện.

Ngày 06/4/2023, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 348/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược “Chuyển đổi số báo chí đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”. Đây là dấu mốc quan trọng, tạo tiền đề định hướng phát triển dài hạn cho các cơ quan báo chí trong tiến trình chuyển đổi số. Tiếp đó, ngày 06/10/2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 3560/QĐ-BVHTTDL (thay thế Quyết định số 1827/QĐ-BTTTT ngày 24/10/2024 của Bộ Thông tin và Truyền thông trước đây) về Bộ chỉ số đánh giá, đo lường mức độ trưởng thành chuyển đổi số báo chí.

Bộ chỉ số này được xây dựng làm thước đo đánh giá thực chất, khách quan và công bằng kết quả thực hiện chuyển đổi số hằng năm của các cơ quan báo chí. Thông qua đó, cơ quan quản lý có thể theo dõi hiện trạng, so sánh, xếp hạng mức độ chuyển đổi số giữa các đơn vị cũng như giữa các năm, từ đó nhận diện điểm mạnh cần phát huy, điểm yếu cần khắc phục và đề xuất giải pháp phù hợp nhằm hoàn thành các mục tiêu của Chiến lược.

Để bảo đảm tính toàn diện và khách quan, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã thành lập Hội đồng thẩm định để rà soát, đối chiếu, kiểm tra số liệu do các cơ quan báo chí cung cấp trước khi đánh giá và xếp hạng. Căn cứ kết quả thẩm định, điểm số của từng tiêu chí có thể được điều chỉnh, bảo đảm phản ánh đúng thực chất mức độ trưởng thành chuyển đổi số của từng đơn vị.

Năm 2025, sau khi thực hiện sắp xếp, tinh gọn theo Nghị quyết số 18/NQ-TW (tính đến tháng 11/2025), cả nước có 778 cơ quan báo chí. Trong số đó, 204 đơn vị đã hoàn thành chương trình tập huấn về chuyển đổi số. Có 162 đơn vị thực hiện đánh giá mức độ trưởng thành chuyển đổi số năm 2025, bao gồm: 29 cơ quan báo trung ương; 26 cơ quan báo địa phương (trong đó có 15 cơ quan tham gia cả khối phát thanh, truyền hình); 34 tạp chí trung ương và địa phương; 55 tạp chí khoa học; 33 cơ quan phát thanh, truyền hình (trong đó có 15 cơ quan tham gia cả khối báo địa phương).

Theo thống kê, khối phát thanh, truyền hình có tỷ lệ tham gia đánh giá cao nhất, đạt 86,84%. Trong khi đó, khối tạp chí trung ương và địa phương có tỷ lệ tham gia thấp nhất, đạt 10,3%.

Kết quả công bố cho thấy trong năm 2025 có 33 cơ quan báo chí đạt mức xuất sắc; 57 đơn vị đạt mức tốt; 31 đơn vị đạt mức khá; 9 đơn vị ở mức trung bình và 47 đơn vị ở mức yếu. Những con số này phản ánh bức tranh đa chiều của tiến trình chuyển đổi số báo chí, với sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm đơn vị, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục hỗ trợ, đồng hành để nâng cao chất lượng triển khai.

Việc công bố kết quả đánh giá không chỉ dừng lại ở xếp hạng, mà còn là căn cứ để các cơ quan báo chí nhìn nhận lại quá trình thực hiện của mình, từ đó điều chỉnh chiến lược, hoàn thiện tổ chức, đầu tư hạ tầng, nhân lực và quy trình vận hành theo hướng số hóa.

Trong bối cảnh báo chí đang đứng trước nhiều thách thức về công nghệ, mô hình kinh doanh và cạnh tranh nội dung, việc xây dựng một thước đo trưởng thành chuyển đổi số có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là cơ sở để bảo đảm chuyển đổi số báo chí không chỉ mang tính hình thức mà đi vào chiều sâu, gắn với hiệu quả thực tiễn.

Với nền tảng thể chế đã được hoàn thiện và sự vào cuộc của các cơ quan báo chí trên toàn quốc, đánh giá trưởng thành chuyển đổi số báo chí năm 2025 được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy tiến trình đổi mới toàn diện, đưa báo chí Việt Nam phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên số.

Nguyễn Thanh Thủy