Lời nói đầu

Cải cách thủ tục hành chính (TTHC) được coi là một trong những trụ cột chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường minh bạch, trách nhiệm giải trình và tạo môi trường thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp cũng như các tổ chức kinh tế – xã hội. Việc cải cách TTHC không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí, loại bỏ các bước trung gian không cần thiết mà còn nâng cao chất lượng phục vụ, tạo niềm tin của người dân và doanh nghiệp vào hệ thống hành chính công.

Trong bối cảnh đổi mới hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số, nhiều địa phương tại Việt Nam đã chủ động triển khai các mô hình cải cách mang tính đột phá, áp dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ chế một cửa, một cửa liên thông, đồng thời tối ưu hóa quy trình, nâng cao năng lực cán bộ và cải thiện trải nghiệm người dân. Những địa phương này đã trở thành các điển hình sáng giá, cung cấp cơ sở thực tiễn để các tỉnh, thành phố khác học hỏi và nhân rộng.

Việc nghiên cứu, phân tích các mô hình thành công không chỉ giúp đánh giá khách quan thực trạng cải cách TTHC tại từng địa phương, mà còn cung cấp những bài học quý giá, những kinh nghiệm cụ thể và khả thi để xây dựng chiến lược cải cách toàn quốc, hướng tới một nền hành chính hiện đại, minh bạch, hiệu quả và thân thiện với người dân, doanh nghiệp.

Tỉnh Quảng Ninh: Mô hình “Chính quyền điện tử – Hành chính công minh bạch, hiện đại”

Quảng Ninh được đánh giá là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về cải cách TTHC, đặc biệt là trong việc triển khai Chính quyền điện tử và cơ chế một cửa, một cửa liên thông. Tỉnh đã xây dựng nền tảng quản lý dữ liệu tập trung, kết nối liên thông giữa các sở, ngành, UBND các cấp và các doanh nghiệp. Nhờ vậy, các thủ tục như cấp giấy phép xây dựng, đăng ký kinh doanh, đất đai, và dịch vụ hành chính liên quan đến dân cư đều được xử lý nhanh chóng, minh bạch và dễ tra cứu trực tuyến.

Một điểm nổi bật là việc Quảng Ninh triển khai Cổng Dịch vụ công trực tuyến tích hợp thanh toán trực tuyến, cho phép người dân và doanh nghiệp nộp hồ sơ, thanh toán lệ phí và theo dõi tiến trình xử lý 24/7. Tỉnh cũng áp dụng chấm điểm hài lòng người dân và doanh nghiệp sau khi hoàn thành hồ sơ, từ đó điều chỉnh quy trình và nâng cao chất lượng phục vụ. Kết quả là Quảng Ninh nhiều năm liền đứng đầu cả nước về chỉ số hài lòng của người dân (SIPAS) và cải cách hành chính.

Ngoài ra, Quảng Ninh còn tích cực triển khai chính quyền số và nền tảng dữ liệu mở, kết hợp tra cứu thông tin trực tuyến về quy hoạch, đất đai, doanh nghiệp và dịch vụ công. Việc này không chỉ giúp tăng tính minh bạch, giảm phiền hà cho người dân, mà còn thu hút mạnh mẽ đầu tư trong nước và quốc tế, trở thành mô hình điển hình về cải cách hành chính sáng tạo, hiện đại.

Thành phố Đà Nẵng: Mô hình “Chính quyền kiến tạo, phục vụ, liêm chính”

Thành phố Đà Nẵng nổi tiếng với mô hình chính quyền kiến tạo, phục vụ, liêm chính, tập trung vào việc rút ngắn thời gian xử lý TTHC, giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý và vận hành hành chính. Đà Nẵng triển khai hệ thống một cửa điện tử liên thông từ cấp quận/huyện đến sở ngành, kết hợp định danh điện tử, chữ ký số và thanh toán trực tuyến, giúp mọi thủ tục được xử lý nhanh chóng, chính xác và minh bạch.

Một sáng kiến đáng chú ý là hệ thống tra cứu hồ sơ trực tuyến và chấm điểm cán bộ xử lý, cho phép người dân và doanh nghiệp giám sát tiến độ hồ sơ. Đà Nẵng cũng áp dụng cơ chế giải quyết thủ tục hành chính theo tiêu chuẩn ISO 9001, kết hợp đo lường hiệu quả dựa trên dữ liệu thực tế, từ đó liên tục cải thiện quy trình, tăng tốc độ xử lý hồ sơ và giảm phiền hà hành chính.

Ngoài ra, Đà Nẵng đã tổ chức các chương trình đào tạo, tập huấn và chuyển đổi số cho cán bộ công chức, nhằm nâng cao năng lực vận hành hệ thống chính quyền điện tử, từ đó đảm bảo tính chuyên nghiệp, hiệu quả và trách nhiệm trong xử lý TTHC. Thành phố cũng khuyến khích sử dụng dịch vụ công trực tuyến, tăng tỷ lệ hồ sơ trực tuyến và giảm lượng người đến trực tiếp các bộ phận tiếp dân. Kết quả là Đà Nẵng trở thành điển hình về cải cách hành chính hiện đại, công khai, minh bạch và thân thiện với người dân.

Thành phố Huế: Mô hình “Hành chính công thân thiện – Gắn kết cộng đồng”

Thành phố Huế tập trung vào cải cách thủ tục hành chính theo hướng gắn kết cộng đồng và nâng cao trải nghiệm người dân. Tỉnh triển khai mô hình một cửa điện tử, một cửa liên thông, kết hợp dịch vụ công trực tuyến mức độ 3-4, giúp người dân thực hiện các thủ tục hành chính từ xa, giảm thời gian đi lại và chi phí.

Đặc biệt, Thành phố Huế chú trọng trải nghiệm người dân khi tiếp cận dịch vụ công, từ việc bố trí khu vực tiếp dân thân thiện, dễ tìm, đến xây dựng cẩm nang hướng dẫn thủ tục rõ ràng, minh bạch. Các cơ quan hành chính áp dụng hệ thống phản hồi trực tuyến, khảo sát mức độ hài lòng và đánh giá chất lượng cán bộ, từ đó phát hiện và xử lý ngay các vấn đề tồn đọng.

Thành phố Huế cũng triển khai chính quyền điện tử gắn với phát triển du lịch và dịch vụ công cộng, ví dụ như cấp phép kinh doanh, đăng ký sự kiện văn hóa, dịch vụ giáo dục và y tế. Việc tích hợp dữ liệu giữa các ngành giúp tăng tính liên thông, giảm thủ tục lặp lại, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý. Nhờ những nỗ lực này, Thành phố Huế trở thành mô hình điển hình về cải cách hành chính thân thiện, minh bạch và hướng tới người dân.

Thành phố Hồ Chí Minh: Mô hình “Chính quyền đô thị thông minh – Nền tảng dữ liệu lớn”

Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế lớn nhất Việt Nam, nơi có khối lượng TTHC rất lớn, từ doanh nghiệp đến người dân, đòi hỏi mô hình quản trị hành chính hiện đại, hiệu quả. Thành phố triển khai chính quyền đô thị thông minh, kết hợp nền tảng dữ liệu lớn (big data) và trí tuệ nhân tạo (AI) để số hóa và tự động hóa các quy trình hành chính.

Một điểm nổi bật là Cổng dịch vụ công trực tuyến tích hợp nhiều sở ngành, nơi người dân và doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ, thanh toán phí, tra cứu tiến độ và nhận thông báo tự động qua email, SMS hoặc ứng dụng di động. Thành phố cũng triển khai hệ thống một cửa liên thông quận/huyện, sở ngành, giúp cắt giảm thời gian xử lý, giảm phiền hà và tăng tính minh bạch.

Thành phố Hồ Chí Minh đặc biệt chú trọng tối ưu hóa trải nghiệm người dùng dựa trên dữ liệu thực tế, ví dụ như phân tích các bước hồ sơ mất nhiều thời gian, từ đó cải tiến quy trình. Hệ thống còn cho phép đánh giá chất lượng cán bộ, giám sát tiến độ xử lý hồ sơ và phản hồi ý kiến người dân. Nhờ việc áp dụng công nghệ thông tin, Thành phố Hồ Chí Minh trở thành điển hình về chính quyền đô thị thông minh, hiệu quả, minh bạch và hướng đến doanh nghiệp, người dân.

Bài học có thể nhân rộng

Qua nghiên cứu các mô hình thành công ở Tỉnh Quảng Ninh, Thành phố Đà Nẵng, Thành phố Huế và Thành phố Hồ Chí Minh, có thể rút ra một số bài học quan trọng cho cải cách TTHC trên phạm vi toàn quốc:

Thứ nhất, xây dựng cơ chế một cửa, một cửa liên thông và chính quyền điện tử là yếu tố then chốt. Việc liên thông giữa các sở, ngành và các cấp chính quyền giúp giảm thời gian, tăng minh bạch, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Cơ chế này nên được chuẩn hóa và áp dụng rộng rãi, kết hợp với nền tảng số tập trung để tối ưu hóa hiệu quả.

Thứ hai, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm trong cải cách. Các mô hình thành công đều hướng đến trải nghiệm người dùng: giao diện thân thiện, hướng dẫn chi tiết, cắt giảm thủ tục không cần thiết, khảo sát mức độ hài lòng và phản hồi liên tục. Đây là yếu tố giúp nâng cao niềm tin và sự tham gia tích cực của cộng đồng.

Thứ ba, áp dụng công nghệ thông tin, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Việc số hóa toàn bộ quy trình, tự động hóa xử lý hồ sơ và phân tích dữ liệu giúp giảm thời gian giải quyết, tăng tính minh bạch và hiệu quả quản lý. Đây là xu hướng tất yếu đối với các đô thị lớn và trung tâm kinh tế.

Thứ tư, minh bạch hóa thông tin và giám sát chất lượng. Các địa phương thành công đều triển khai hệ thống tra cứu hồ sơ trực tuyến, chấm điểm cán bộ, thông báo tiến độ và giải quyết phản ánh. Điều này giúp nâng cao trách nhiệm công vụ, giảm phiền hà và tăng lòng tin của người dân.

Thứ năm, nâng cao năng lực cán bộ và xây dựng văn hóa phục vụ. Cán bộ công chức cần được đào tạo kỹ năng số, kỹ năng quản lý và thái độ phục vụ. Văn hóa hành chính thân thiện, minh bạch và trách nhiệm là yếu tố then chốt để duy trì hiệu quả cải cách.

Thứ sáu, áp dụng mô hình thí điểm và nhân rộng. Các mô hình thành công ở từng địa phương có thể triển khai thử nghiệm, đánh giá và điều chỉnh trước khi nhân rộng trên toàn quốc. Tỉnh Quảng Ninh, Thành phố Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh đều là những ví dụ điển hình về việc triển khai thí điểm, rút kinh nghiệm và mở rộng quy mô.

Kết luận

Các câu chuyện thành công về cải cách thủ tục hành chính tại Tỉnh Quảng Ninh, Thành phố Đà Nẵng, Thành phố Huế và Thành phố Hồ Chí Minh đã khẳng định rằng cải cách TTHC không chỉ là nhiệm vụ hành chính mà còn là công cụ chiến lược để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Thực tế cho thấy, khi các địa phương này triển khai đồng bộ các giải pháp như cơ chế một cửa, một cửa liên thông, chính quyền điện tử, nền tảng dữ liệu số tập trung, đồng thời đặt người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, kết quả mang lại là rõ rệt và toàn diện. Người dân và doanh nghiệp được giảm bớt thời gian, chi phí và phiền hà trong việc thực hiện thủ tục; các cơ quan nhà nước tăng cường khả năng quản lý, giám sát tiến độ xử lý hồ sơ, nâng cao trách nhiệm của cán bộ và sự minh bạch trong hoạt động hành chính; đồng thời, các dịch vụ công trực tuyến trở thành phương tiện quan trọng để cải thiện trải nghiệm người dân, thúc đẩy sự tham gia tích cực vào các chương trình, dự án của chính quyền.

Một điểm đáng chú ý từ các mô hình thành công là sự gắn kết giữa công nghệ và quản trị hiện đại. Cơ chế một cửa và hệ thống một cửa liên thông giúp loại bỏ tình trạng trùng lặp, giảm thời gian chờ đợi, đồng thời cải thiện tính minh bạch; nền tảng dữ liệu số và chính quyền điện tử giúp tối ưu hóa quy trình, nâng cao năng lực xử lý hồ sơ, đồng thời cung cấp các công cụ tra cứu, giám sát và đánh giá hiệu quả phục vụ. Việc kết hợp các yếu tố này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản trị mà còn tăng niềm tin của người dân vào hệ thống chính quyền, một yếu tố then chốt để cải cách hành chính đạt thành công bền vững.

Bài học rút ra từ các mô hình này cho thấy nhân rộng cải cách TTHC trên toàn quốc không chỉ là vấn đề công nghệ, mà còn là vấn đề về tư duy quản trị, năng lực con người và văn hóa phục vụ. Việc thay đổi tư duy quản trị bao gồm việc chuyển từ mô hình “cơ quan nào làm dịch vụ đó” sang cách tiếp cận lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, chú trọng trải nghiệm và tính minh bạch; nâng cao năng lực cán bộ không chỉ về kiến thức, kỹ năng số mà còn về thái độ phục vụ, trách nhiệm và chuyên nghiệp; xây dựng văn hóa phục vụ đòi hỏi sự cam kết liên tục từ lãnh đạo các cấp và toàn bộ hệ thống chính quyền.

Hơn nữa, cải cách TTHC thành công đòi hỏi sự liên thông và đồng bộ giữa các cơ quan nhà nước, từ trung ương đến địa phương, kết hợp với cơ chế giám sát minh bạch, đánh giá định kỳ và cơ chế phản hồi nhanh từ người dân. Những yếu tố này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo ra một môi trường hành chính linh hoạt, hiện đại, minh bạch và đáng tin cậy, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội và hội nhập quốc tế.

Nhìn chung, các kinh nghiệm từ Quảng Ninh, Đà Nẵng, Thành phố Huế và Thành phố Hồ Chí Minh chứng minh rằng cải cách thủ tục hành chính là đòn bẩy quan trọng để hiện đại hóa nền hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội toàn diện. Nếu Việt Nam tiếp tục triển khai các mô hình này một cách đồng bộ, kết hợp công nghệ, cải thiện năng lực con người và xây dựng văn hóa phục vụ chuyên nghiệp, dịch vụ công sẽ thực sự trở thành cầu nối giữa chính quyền và người dân, từ đó hiện thực hóa mục tiêu chính quyền kiến tạo, minh bạch và phục vụ hiệu quả trên phạm vi toàn quốc, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội hiện đại.

Trần Thị Duyên

Tài liệu tham khảo

https://danang.gov.vn/vi/web/dng/w/uy-quyen-cong-chuc-cap-xa-thuc-hien-chung-thuc-buoc-dot-pha-cai-cach-hanh-chinh

https://vpcp.chinhphu.vn/quang-ninh-tang-toc-so-hoa-nang-cao-hieu-qua-giai-quyet-thu-tuc-hanh-chinh-115251113232202341.htm